Буквенное изображение мягкости согласных
Перед гласным i согласные звуки b , p , w , f , g , k , h ( ch ), m произносятся мягко, поэтому мягкость их в таких сочетаниях не изображается особым буквенным знаком.
006. kupi / witam / mówi / taki / minuta / robi / drugi / pismo / nazwisko /kino / egzamin
Перед другими гласными (кроме у) мягкость согласных изображается с помощью буквы i , которая в этом случае является лишь знаком мягкости согласного. Сочетание «один из вышеперечисленных согласных + i + гласный» произносится так же, как сочетание русских согласных «б», «п», «в», «ф», «к», «м» с гласными «я», «е», «ё», «ю», но более интенсивно и с бóльшим смягчением соответствующих согласных.
007. Обратите внимание на произношение выделенных сочетаний:
| мясо — miasto | первый — pies |
| вёсны — wiosna | бюро — biurko |
008. l. Ewa kupi nowe biurko. 2. Tu stoi stare biurko. 3. Irena to* matka Stefana. 4. Stefan to brat pana Michała. 5. Burek to pies Stefana.
* Местоимение to может употребляться в качестве связки, при этом именная часть сказуемого ставится в именительном падеже.
009. l. Nowa Huta to miasto. 2. Kraków to miasto. 3. Nowa Huta i Kraków to miasta.
Смыслоразличительная роль мягкости согласных
010. Обратите внимание на различие в произношении и значении соответствующих польских слов:
bada (изучает) — biada (горюет)
wara (прочь, не смей) — wiara (вера)
pasek (пояс) — piasek (песок)
mech (мох) — miech (кузнечный мех)
zdrowe (здоровое) — zdrowie (здоровье)
wór (мешок) — wiór (стружка)
Słownik
| bez без | piosenka песенка |
| biurko письменный стол; | pismo журнал (периодическое издание) |
| biuro бюро, учреждение | robi (он, она) делает |
| boisko стадион | rozmawiam, rozmawia (я) разговариваю; |
| drugi второй | (он, она) разговаривает |
| egzamin экзамен | rozumiem, rozumie (я) понимаю, (он, |
| idea идея | она) понимает |
| ich их (притяжательное местоимение) | taki такой |
| kino кинотеатр miasto город | umiem, umie (я) .умею, (он, она) умеет |
| minuta минута | w в |
| nazwisko фамилия | wiosna весна |
| parter l) первый этаж; 2) партер | witam приветствую |
| pies собака | z с; из |
Настоящее время глаголов być и mieć
| ja | jestem | my | jesteśmy | ja | mam | my | mamy | |
| ty | jesteś | wy | jesteście | ty | masz | wy | macie | |
| on, ona,ono | jest | oni, one | są | on, ona,ono | ma | oni, one | mają |
011. l. Nowy student. 2. Nowy gmach. 3. Nowy cyrk. 4. Stary gmach. 5. Stary piec. 6. Trudna robota. 7. Cyfra dwa. 8. Irena to córka pana Bronisława. 9. Mamy trudny egzamin.
012. l. Jestem studentem. 2. On jest studentem. 3. Mój brat jest profesorem. 4. Moja matka jest chora. 5. Ten piec jest stary. 6. Pies Jana jest chory. 7. Brat Anny jest studentem.*
*Примечание: Jestem , jest — глагольная связка настоящего времени 1 и 3-го лица. В отличие от русского языка она обычно не опускается.
013. l. To mój papier. 2. To moja praca. 3. To jest moje biurko. 4. To jest jej praca. 5. To jest pies Ireny. 6. Jan to brat Ewy. 7. To jest jej brat. 8. To jest rosyjska gazeta. 9. Jan mówi po rosyjsku. 10. Rozmawiamy po rosyjsku.
014. l. Ten pokój jest jasny. 2. To jest dobry pokój. 3. Tu jest okno, a tam jest piec. 4. Tu stoi biurko Jana. 5. To jest jego biurko. 6. To jest pokój Jana. 7. Jan tu pracuje. 8. Tam jest pokój Ireny. 9. Irena tam pracuje.
Буквенное изображение звука j
Звук j в положении между согласным и гласным встречается после приставок, а также в словах иностранного происхождения. Звук j после приставок всегда изображается буквой j. В словах иностранного происхождения звук j в положении между согласным и гласным изображается буквой j только после согласных с, s , z , а в остальных случаях пишется i .
015. wjazd / komisja / Rosja / zjazd / stacja / Francja / odjazd / Azja / Turcja
016. Обратите внимание на различие в произношении при одинаковом написании выделенных сочетаний:
piasek [p'а] — piastr [pja] miasto [m'a] — astronomia [mja]
wiadro [w'a] — rewia [wja] kopie [p'e] — kopie [pje]
Słownik
| cena цена | noc ночь |
| chory больной | nowy новый |
| со что | ocena оценка |
| córka дочь | piec печь |
| cyfra цифра | pok ó j l) мир (антоним слова война); 2) комната |
| cyrk цирк | |
| dobry хороший, добрый | po rosyjsku по-русски |
| gmachy здания | praca работа, труд |
| Ja я — m у мы | pracuje, pracujemy работает, работаем |
| jak как | radio радио, радиовещание |
| Jaki, jaka, jakie какой, какая, какое | rosyjski русский (прилагательное) |
| jasny, jasna, jasne светлый, светлая, | stacja станция |
| светлое | stary старый |
| jego его (притяжат. местоимение) | studiuje (он, она) изучает; учится в ВУЗе |
| jej её (притяжат. местоимение) | |
| muchy мухи | syn сын |
| jestem, jest (1 и 3 л. ед. ч. наст. вр. | trudny трудный |
| глагола «быть») | ty ты |
| kraj страна, родина | wy вы |
| mamy у нас есть, мы имеем | zdrowy здоровый |
| mój, moja, moje мой, моя, моё | znamy (мы) знаем |
Согласный ł не может сочетаться с гласным i.
Примечание: Встречающееся в сложных словах сочетание букв ł i произносится раздельно, например: współ/istnienie.
017. Wołga / byłem / słucham / masło / Wisła / byłam / słucha / chłopiec / Łaba / był / słuchamy / wykładowca* / Płock / biały / mały / ołówek
018. l. Słucham radia**. 2. Władysław słucha radia. 3. To jest Wisła. 4. То jest Łaba. 5. To jest Wołga. 6. On tam był. 7. Ona tam była. 8. Studentka Małecka tu była. 9. Łucki był tam ze*** studentami. 10. Łucja kupiła nowe biurko.
* Преподаватель (разных предметов кроме иностранных языков); lektor — преподаватель иностранного языка (кроме древних) в ВУЗе.
** Глагол słuchać управляет родительным падежом.
*** При стечении согласных к предлогу, оканчивающемуся на согласный, присоединяется е.
019. Обратите внимание на различие в произношении.
хлеб — chleb цель — cel
билеты — bilety полька — Polka*
поле — pole килька — kilka (несколько)
лекция — lekcja (урок) люстра — lustra (зеркала)
даль — dal люд — lud (народ; народность)
* Названия национальностей пишутся с заглавной буквы.
020. l. Helena kupiła chleba i masła. 2. Kolega Małecki kupił bilety dla Heleny i Ireny. 3. Łucja ma telefon. I Lucyna ma telefon. 4. Tam stoi moje lustro. 5. To jest bluza Władysława. To jest mój słownik.
021. l. Helena, Halina i ich kolega Olek słuchali radia. 2. Michał i Ludwik rozmawiali. 3. Tu jest tablica. 4. Tu jest list dla Loli. 5. To jest biblioteka kolegi Malinowskiego. 6. Tam jest lekcja. 7. Tu stoi tablica.
Звук [ж] имеет двоякое письменное изображение: ż и rz. Обычно буква ż пишется тогда, когда в однокоренном русском слове имеется буква «ж», например: жена — żona; диграф rz пишется как правило тогда, когда в однокоренном русском слове имеется мягкое «р», например: река — rzeka. С гласным i ż и rz не сочетаются.
022. l. To jest nasza szkoła. 2. To jest nasza tablica. 3. To jest nasze lustro. 4. To jest mój zeszyt. 5. Tu leży zeszyt Lucyny. 6. To jest jej zeszyt. 7. Mój kolega Michał był w Warszawie. 8. Moja koleżanka Zofia była w Krakowie. 9. Nasz lektor pisze. 10. Tam stoi szafa. 11. Tu leży nóż. 12. Tu jest talerz. 13. Była burza.
023. l. Wisła to polska rzeka. Warta to też polska rzeka. 2. Warszawa to stolica. 3. Rzeszów to polskie miasto. 4. Lublin to stare miasto.
Słownik
| biały белый | może может, быть может |
| biblioteka библиотека | nasz наш |
| bilet билет | nóż нож |
| burza 1. гроза; 2. буря | ołówek карандаш |
| byłem, byłam, był, była (я) был(а), (ты) был(а) | Polak поляк; Polska Польша; polski польский |
| chłopiec мальчик | rzeka река |
| daleko далеко | sala wykładowa аудитория |
| dla для | tablica l. таблица, 2. доска (классная) |
| dużo много | talerz тарелка |
| już уже | telefon телефон |
| każdy, każda, każde каждый, каждая, каждое | telegraf телеграф |
| list письмо | ulica улица |
| lustro зеркало | wielki l. большой 2. великий |
| mały малый, маленький | zeszyt тетрадь |
| morze море | żona жена |
Носовые гласные ą, ę
024. l. Znam język polski*. 2. Andrzej studiuje język rosyjski. 3. Nasz kraj jest potężny. 4. Mój kolega studiuje język francuski.
* Согласованное определение часто ставится после определяемого слова.
В конце слов ę произносится с несколько ослабленным носовым резонансом. В речи многих поляков оно звучит как чистое е.
025. piszę / daję / mówię / proszę / studiuję / imię / pracuję / trochę
026. l. Mówię po polsku. 2. Studiuję język polski. 3. Już dobrze mówię po polsku. 4. Iwan to rosyjskie imię. 5. Jan to polskie imię. 6. Proszę o ołówek**. 7. Daję Halinie gazetę. 8. Pracuję w szkole. 9. Leon zna trochę język francuski. 10. Michał dobrze zna język rosyjski. 11. Zofia ma matkę***. 12. Lucyna ma koleżankę.
** Proszę о соответствует русскому: дайте (пожалуйста).
*** ę — окончание вин. падежа ед. числа существительных жен. рода на - a , - i.
027. l. Helena i Halina już dobrze mówią po polsku. 2. Żegocki i Małecka rozmawiają po rosyjsku. 3. Andrzej i Michał słuchają radia. 4. Jan i jego kolega studiują język francuski. 5. Oni są studentami. 6. Oni już dobrze znają język francuski. 7. Barbara i Bożena piszą. 8. Tadek i Lucyna kupią zeszyty. Helena ma brązowy ołówek. 10. To okno jest wąskie. 11. Lucyna jest studentką*.
* ą — окончание твор. пад. ед. числа существительных женского рода.
Перед согласными ł, l носовые гласные произносятся как чистые о, e например: zdjął — [zdjoł], zdjęli — [zdjęli].
028. l. Paweł wyjął ołówek. 2. Studentka wyjęła zeszyty. 4. Aleksander wyjął papier. 4. Maria wyjęła papier. 5. Piotr i Jan wyjęli zeszyty.
Słownik
| brązowy коричневый | mięso мясо |
| francuski французский | piszą (они) пишут |
| imię имя | potężny мощный, могучий |
| język язык | proszę прошу; пожалуйста |
| językowy языковый, язычный | trochę немного |
| kupią (они) купят | wyjął, wyjęła, wyjęli (он) вынул, (она) вынула, (они) вынули |
| leżą (они) лежат | |
| mają у них есть, они имеют | wąski узкий |
| mąż муж | związek союз |
| męski мужской | zakąska закуска |
| mężny мужественный | zdjął, zdjęła, zdjęli (он) снял, (она) сняла, (они) сняли |
Согласные dz, cz, dż (аффрикаты)
На стыке приставки и корня согласные d и z произносятся раздельно, не образуя аффрикаты, например: od/znaka. С гласным i dz , cz , d ż не сочетаются.
029. l. Już był dzwonek. 2. Koledzy wychodzą. I ja wychodzę. 3. Paweł był bardzo chory. 4. Moi koledzy już bardzo dobrze mówią po francusku. 5. Tam leży jego odznaka. 6. Chodzę do szkoły*. 7. Zofia i Andrzej też chodzą do szkoły. 8. Kolega Rudzki był chory. 9. Idę do Michała.
* Глаголы, обозначающие движение, употреблённые с предлогом do, выражают направление и отвечают на вопросы: «куда?», «к кому?». Например: chodzę do szkoły — хожу в школу, idę do brata — иду к брату.
Согласный cz не может сочетаться с i !
030. l. Moja koleżanka bardzo dobrze tłumaczy. 2. Często czytam czeskie gazety. 3. Moi koledzy* też często czytają czeskie gazety. 4. Czytam Mickiewicza. 5. Mickiewicz to wielki poeta polski. 6. Na biurku leży czerwony ołówek Czesława. 7. Tam leży czysty biały papier i czarny zeszyt. 8. Czesław studiuje język czeski.
* Moi koledzy — форма именительного падежа множ. числа от mój kolega.
031. l. Tu jest okno, tam są drzwi. 2. Drzewiecki to nasz kolega. 3. To jest bardzo stare drzewo. 4. Ona kupiła dżem.
Słownik
| bardzo очень | dżem джем |
| czapka шапка | drzwi дверь; двери |
| czas время | drzwiczki дверца; дверцы |
| czerwony красный | odznaka знак отличия, значок |
| czeski чешский | ojczyzna родина, отчизна |
| często часто | poeta поэт |
| człowiek человек | po francusku по-французски |
| czoło лоб | rodzaj род |
| czyj чей | rzecz вещь |
| czysty чистый | słuchacz слушатель |
| do до, в, к | tłumacz переводчик |
| drzewo дерево, дрова | wychodzić выходить |
| dzwonek звонок |
Вопросительная интонация
Вопросительная интонация выражается, так же как и в русском языке, повышением тона. В польском языке вопросительные предложения обычно начинаются с вопросительного слова. Вопросительная частица czy ставится всегда в начале предложения. При наличии вопросительного слова вопросительная интонация выражается слабее, чем тогда, когда вопрос выражается только с помощью интонации. В вопросительном предложении выделяется логическим ударением то слово, к которому относится вопрос.
032. l. Czy był dzwonek? 2. Czy czytasz po polsku? 3. Czy masz drugi tom? 4. Czy była burza? 5. Czy to jest jego brat? 6. Czy on czytał wam Mickiewicza?
033. l. Czy Stefan i Hanka pójdą jutro do kina? 2. Czy Stefan i Hanka pójdą jutro do kina? 3. Czy Stefan i Hanka pójdą jutro do kina? 4. Czy Stefan i Hanka pójdą jutro do kina?
034. l. Czyj to pies? 2. Czyj to papier? 3. Czyj to zeszyt? 4. Czyja to czapka? 5. Czyja to praca? 6. Czyja to tablica? 7. Czyje to boisko?
035. l. Kiedy ona tu była? 2. Ile masła kupiła Helena? 3. Może Michał jest chory? 4. Co tu leży? 5. Co to jest? 6. Kto to jest? 7. Dlaczego jego czapka tu leży? 8. Dlaczego on pisze? 9. Jaka to góra? 10. Jakie to morze?
Сочетания szcz [żcz], żdż, dżdż
036. l. Często jeżdżę do Ireny. 2. Padał deszcz. 3. Była dżdżysta pogoda. 4. Halina ma nowy płaszcz. 5. Czy ten płaszcz jest czarny? 6. Ten mężczyzna ma czarny płaszcz. 7. Tam leży szczotka. 8. Co jeszcze tam leży? 9. Bydgoszcz to miasto. 10. Szczytno to miasto. 11. Bydgoszcz i Szczytno to miasta.
Słownik
| czy разве, ли, ль (частица) | padać l) падать; 2) идти (о дожде) |
| deszcz дождь | płaszcz l) плащ; 2) пальто |
| dlaczego почему | pójdę (я) пойду |
| dżdżysty дождливый | rano l) утро; 2) утром |
| góra ropa | szczotka щётка |
| ile сколько | szczyt вершина, пик |
| jeszcze ещё | wasz ваш |
| jeżdżę, jeżdżą (я) езжу, (они) ездят | wyjeżdżam (я) уезжаю |
| kiedy когда | wyjeżdżasz (ты) уезжаешь |
037. l. Kto to jest? — To jest nasza lektorka pani Małecka.
2. Czy on studiuje język niemiecki? — Nie, on studiuje język francuski.
3. Czy Nina tu była?—Nie, Niny tu nie było.
4. Czytam nowe opowiadanie. — Rozumiem każde zdanie.
5. Czy rozumiesz to zdanie? — Nie, nic nie rozumiem.
6. Czy ten mężczyzna to brat pani Marii? — Nie, to jest jej mąż.
7. Co tu leży? — Tu leży kamień.
038. l. Czy jesteś studentem? — Nie, jestem słuchaczem. 2. Czy jesteś robotnikiem? Czy jesteś tłumaczem? — Nie, ja nie jestem tłumaczem, mój kolega Sienkiewicz jest tłumaczem. 3. Jesteśmy słuchaczami. 4. Jesteśmy robotnikami. 5. Jesteśmy tłumaczami. 6. Czy jesteś studentką? — Nie, jestem robotnicą. 7. Moja siostra jest tłumaczką. 8. Jesteśmy studentkami. 9. Co czytasz? — Czytam książkę. 10. Kiedy byłeś u siostry? 11. Czy kupiłeś zeszyt dla siostry? 12. Czy byłeś tam? 13. Czy kupiłeś chleba? 14. Jaka to książka?
039. l. Rano było bardzo zimno. 2. Czy znasz miasto Kazimierz? 3. Dlaczego on dobrze mówi po czesku, a ty tak źle? 4. Czy ta zielona książka to słownik francuski?
Прошедшее время глагола być ( единственное число )
| мужской род | женский род | средний род |
| byłem | byłam | było |
| byłeś | byłaś | |
| był | była |
Słownik
| kupiłeś (ты) купил | silny сильный |
| kwadrans четверть часа | siła сила |
| linia линия | siostra сестра |
| nie нет; не | słońce солнце |
| nic ничто; ничего | środa среда (день недели) |
| niebieski l. голубой; 2. небесный | środek середина |
| pani вы (вежливое обращение к женщине); женщина | teraźniejszy l) грам. настоящее (о врем.); 2) нынешний |
| nikt никто | wieś деревня, село |
| opowiadanie рассказ | zielony зелёный |
| niemiecki немецкий | ziemia земля |
| robotnica работница | zima зима |
| robotnik рабочий | zimno холодно |
| rzeczownik имя существительное | źle плохо |
040. l. Jaki dziś ciepły dzień! 2. Czy dziś jest niedziela?—Nie, dziś jest poniedziałek. 3. Łódź to duże miasto. 4. Grudzień to już zima. 5. Student Kowalski idzie na boisko, tam jest mecz. 6. Kiedy była wycieczka do Kazimierza?
041. l. Henryk ma ciemny płaszcz. 2. Czy płaszcz Zdzisława jest ciepły? 3. Gdzie jest mój ołówek? 4. Gdzie byłeś wczoraj? 5. Gdzie są książki? 6. Czy często chodzicie do brata?
042. ściana / liść / miłość / gość / liście / iść
043. Обратите внимание на различие в произношении:
wieś — wieść koś — kość nieś — nieść
(деревня) (весть) (коси) (косить) (неси) (нести)
044. Обратите внимание на различие в произношении сочетаний szcz и ść:
szczeka — ścieka zaczyna się — zacina się
(лает) (стекает) (начинается) (запинается)
szczera — ściera (искренняя) (трет, стирает)
045. październik jeździć gwóźdź październikowy
jeździ gwoździe jeździmy
046. gwoździe / drożdże / jeździ / wyjeżdża
047. Обратите внимание на различие в произношении rz после звонких и после глухих согласных:
brzeg — przed / drzewo — trzeba / grzyb — krzyk / gwiazda — kwiat
048. l. Tu jest wysoki brzeg Wisły. 2. Pod drzewem jest grzyb. 3. Czy słyszysz krzyk? 4. Ten trzeci dom to nasza szkoła. 5. Przepraszam, czy kolega Sikorski jest tam? 6. Grzegorz już przeczytał ten tom.
049. l. Ten wielki gmach to bank. 2. Zdzisław studiuje język angielski. 3. Ten Anglik to nasz lektor. 4. Kluczbork to małe miasto. 5. Mój kolega był w Anglii. 6. Michał wchodzi do banku.
Słownik
| bić бить | mieć иметь |
| być быть | młodzież молодёжь |
| ciemny тёмный | miłość любовь |
| ciepły тёплый | niedziela воскресенье |
| duży большой | objaśniać объяснять |
| dzień день | październik октябрь |
| dziś сегодня | październikowy октябрьский |
| gdzie где | poniedziałek понедельник |
| gość гость, посетитель | słuchać слушать |
| grudzień декабрь | ściana стена (деревянная; внутр.) |
| iść идти | tydzień неделя |
| jeździć, jeździ, jeździmy ездить, | wołacz звательная форма |
| (он, она) ездит, (мы) ездим | wołać звать |
| liść лист (часть растения) | wycieczka экскурсия |
| mecz матч | zwyciężyć победить |
050. l. Łódź dzisiejsza. 2. Chleb wiejski. 3. Talerz zupy. 4. Mąż Zofii. 5. Nóż Danuty. 6. Młodzież wiejska. 7. Lekarz Wołowski. 8. Śnieg biały.
051. l. Brat Grzegorza. 2. Ołówek Wiktora. 3. Pies Zofii. 4. Student Wójcicki. 5. Zeszyt brata. 6. Noc była ciemna.
052. l. Talerz Michała. 2. Nóż Oli. 3. Mąż Ewy. 4. Młodzież szkolna. 5. Lekarz Adamski. 6. Chleb leży.
053. l. List z Lublina. 2. List od Marii. 3. Idź z nim. 4. Idź bez Stefana. 5. Pod oknem. 6. Pod mostem.
054. l. Wchodzi Olek i mówi: «Jest list od Anki». 2. Moje biurko stoi pod oknem. 3. Andrzej z Michałem byli w szkole. 4. Mąż Zofii to mój kolega. 5. Nóż jest tu, chleb leży tam. 6. Mąż Sabiny to brat Anny. 7. Ta wycieczka to młodzież szkolna. 8. Michała leczy lekarz Adamski.
Słownik
| angielski английский | pod под |
| Anglia Англия | prośba просьба |
| Anglik англичанин | przeczytać прочитать |
| bank банк | przepisać переписать |
| brzeg берег | przepraszać извиняться |
| chwila минута | przychodzić приходить |
| ćwiczenie упражнение | przyjść прийти |
| grzyb гриб | przynieść принести |
| kongres конгресс | sierpień август |
| krzyk крик | trzeba надо |
| kwiat цвет, цветок | trzeci третий |
| liczba число (количество) | trzy три |
| od от | wchodzić входить |
| odchodzić уходить | wczoraj вчера |
| odpowiadać отвечать | wstawać вставать |
055. l. To jest pociąg do Szczecina. 2. Proszę o pięć biletów, dziękuję. 3.Kiedy będzie dzwonek? — Dzwonka nie będzie. 4. Pogoda jest piękna.
Вспомните названия дней недели
| poniedziałek | piątek |
| wtorek | sobota |
| środa | niedziela |
| czwartek |
056. Вставьте названия соответствующих дней недели:
l. Dziś jest niedziela, wczoraj była ... , jutro będzie ... 2. Jutro będzie środa, dziś jest ... . 3. Wczoraj był czwartek, dziś jest ... . 4. Dziś jest sobota, jutro będzie ... , pojutrze (послезавтра) będzie ... . 5. Pojutrze będzie czwartek, jutro będzie ... .6. Dziś jest piątek, jutro będzie ... . 7. Dziś jest poniedziałek, pojutrze będzie ... . 8. Wczoraj był poniedziałek, jutro będzie .... 9. Pojutrze będzie niedziela, dziś jest ... .
057. Gdańsk / rumuński / państwo / gdański / fiński
państwowy / żeński / pański
058. l. «Czytał» to rodzaj męski, a «czytała» to rodzaj żeński. 2. Kolega Stroński studiuje język fiński. 3. Moi koledzy Urbański i Szczepański studiują język rumuński. 4. Port szczeciński jest bardzo duży. 5. Czy często czytasz po polsku? — Częściej czytam po rosyjsku.
059. l. Czy Zofia Kowalska to pańska żona? 2. Gdańsk to stare miasto. 3. Czy jesteś szczęśliwy? 4. Proszę usiąść.
060. l. Jutro oddam wam zeszyty. 2. Lektor odda nam zeszyty. 3. «Świtezianka» to ballada Mickiewicza. 4. Anna codziennie czyta gazety. 5. Tu są fińskie gazety, a gdzie są inne? 6. To dziennik rumuński.
| 061. | Austria | europejski | Kaukaz |
| auto | Eugenia | fauna | |
| autor | Europa | miauczeć |
(T-01) NIE PIEPRZ, PIĘTRZE
— Nie pieprz, Piętrze, pieprzem wieprza,
Wtedy szynka będzie lepsza.
— Właśnie po to wieprza pieprzę,
Żeby mięso było lepsze.
— Ależ będzie gorsze, Piętrze,
Kiedy w wieprza pieprz się wetrze.
Jan Brzechwa
Комментарии к стихотворению
nie pieprz не перчи lepsza лучше
Pi ę trze Пётр (старая звательная w ł a ś nie именно
форма) ż eby чтобы
pieprz перец ale ż но, ведь
wieprz боров gorsze хуже
wtedy тогда wetrze si ę вотрётся
szynka ветчина
Вспомните названия месяцев
| styczeń | lipiec |
| luty | sierpień |
| marzec | wrzesień |
| kwiecień | październik |
| maj | listopad |
| czerwiec | grudzień |
Количественные / п орядковые числительные 1 — 20
| 1 | jeden | pierwszy | 11 | jedenaście | jedenasty |
| 2 | dwa | drugi | 12 | dwanaście | dwunasty |
| 3 | trzy | trzeci | 13 | trzynaście | trzynasty |
| 4 | cztery | czwarty | 14 | czternaście | czternasty |
| 5 | pięć | piąty | 15 | piętnaście | piętnasty |
| 6 | sześć | szósty | 16 | szesnaście | szesnasty |
| 7 | siedem | siódmy | 17 | siedemnaście | siedemnasty |
| 8 | osiem | ósmy | 18 | osiemnaście | osiemnasty |
| 9 | dziewięć | dziewiąty | 19 | dziewiętnaście | dziewiętnasty |
| 10 | dziesięć | dziesiąty | 20 | dwadzieścia | dwudziesty |
Słownik
| audycja передача (радио- и теле-) | pański ваш (при разговоре |
| auto машина (автомобиль) | с мужчиной) |
| autor автор | państwo l) государство; 2) вы |
| ballada баллада | (при обращении к нескольким |
| codziennie ежедневно | лицам разного пола) |
| czę sto, częściej часто, чаще | pierwszy первый |
| cz ę ść часть | piętro этаж |
| dziennik l) газета; 2) выпуск | pojechała (она) поехала |
| последних известий по радио и | port порт |
| телевидению; 3) журнал (занятий) | ranny l. утренний, ранний; |
| dżdżysty дождливый | 2. раненый |
| europejski европейский | rumuński румынский |
| fauna фауна | szczęśliwy счастливый |
| grupa группа | szczęście счастье |
| inny другой | usiąść сесть |
| jabłko яблоко | wanna ванна |
| klasa класс | warszawski варшавский |
| oddać отдать | żeński женский |
062. Закончите предложения:
Czy masz brata? — Nie ... . 2. Czy jesteś lekarzem? — Nie ... . 3. Czy Michał jest robotnikiem? — Michał nie ... . 4. Czy jesteś robotnicą? — Nie ... 5. Czy jesteście tłumaczami? — Jeszcze nie ... . 6 Czy będziecie tłumaczami? — Tak ... . 7. Czy będziecie tłumaczkami? — Tak ... . 8. Czy byłeś u siostry? — Nie ... .
063. Вставьте соответствующие порядковые числительные:
l. Luty to ... miesiąc. 2. Maj to ... miesiąc. 3. Lipiec to ... miesiąc. 4. Wrzesień to ... miesiąc. 5. Listopad to ... miesiąc. 6. Marzec to ... miesiąc.
064. Вставьте пропущенные слова:
l. Pierwszy miesiąc nazywa się... .2. Czwarty miesiąc nazywa się… 3. Siódmy miesiąc nazywa się... 4. Dziewiąty miesiąc nazywa się ... . 5. Dwunasty miesiąc nazywa się ...6. Dziesiąty miesiąc nazywa się …
065. l. Mała Zosia ma 7 lat. 2. Jej brat ma 8 lat. 3. Już 5 lat studiuje język angielski. 4. Michał ma 18 lat, Andrzej — 19, a ich kolega Paweł ma już 20 lat.
066. Четко произнесите слова:
gąszcz / Pszczyna / chrząszcz / Szczebrzeszyn / trzcina / brzęczenie
(T-02) CHRZĄSZCZ
| W Szczebrzeszynie chrząszcz brzmi w trzcinie | Po wolemu, tęgim basem. |
| I Szczebrzeszyn z tego słynie. | A tu Maciek szedł tymczasem. |
| Wół go pyta: «Panie chrząszczu, | «Ja ci tu pobrzęczę, wole! |
| Po co pan tak brzęczy w gąszczu?» | Dosyć tego, jazda w pole!» |
| «Jak to — po co? To jest praca! | I dał taką mu robotę, |
| Każda praca się opłaca». | Że się wół oblewał potem. |
| Wół pomyślał: «Znakomicie! | Po robocie pobiegł w gąszcze. |
| Też rozpocznę takie życie». | «Już ja to na chrząszczu pomszczę!» |
| Wrócił do dom i wesoło | Lecz nie zastał chrząszcza w trzcinie, |
| Zaczął brzęczeć pod stodołą. | Bo chrząszcz właśnie brzęczał w Pszczynie. |
J. Brzechwa
Комментарии к стихотворению
| brzmi звучит (здесь: жужжит) | pomyślał подумал |
| chrząszcz жук | rozpocznę начну |
| dosyć tego хватит | szedł tymczasem шёл в то время |
| jazda отправляйся, пошёл! | trzcina тростник |
| opłaca się стоит (выгодна) | właśnie как раз |
| po co pan tak brzęczy w gąszczu? | wół go pyta вол спрашивает у него |
| зачем вы так жужжите в чаще? | wrócił do dom (диалект. |
| po wolemu, tęgim basem как вол, | правильно:do domu) |
| густым басом | вернулся домой |
| pod stodołą y сарая, у овина | życie жизнь |
| pomszczę (na kim) отомщу | z tego słynie этим славится |
| (кому-либо) | znakomicie отлично |
Глаголы III спряжения
| 1. ja | czyt-am | umi-em |
| 2. ty | czyt-asz | umi-esz |
| 3. on, ona, ono | czyt-a | umi-e |
| 1. my | czyt-amy | umi-emy |
| 2. wy | czyt-acie | umi-ecie |
| 3. oni, one | czyt-aj-ą | umi-ej-ą |
Личное местоимение 3-го лица имеет во множественном числе две формы: oni , one . Применительно к людям форма oni означает мужское и смешанное общество, форма one - только женское. Эта же форма - one - употребляется во всех случаях, когда речь идёт не о людях.
067. Ответьте на вопросы (Proszę odpowiedzieć na pytania):
l. Czy wyjeżdżasz już jutro? 2. Czy Jan i Piotr rozmawiają? 3. Kto jej pomaga? 4. Czy one zawsze czytają to razem? 5. Czy dobrze czytasz po polsku?
068. Поставьте глаголы в указанном лице и числе настоящего времени (Proszę użyć odpowiedniej osoby i liczby czasu teraźniejszego):
l. (Wyjeżdżać—l лицо ед. ч.) jutro. 2. Ona (objaśniać) trudny tekst. 3. Jan i Piotr (rozmawiać). 4. Komu (pomagać — 2 лицо мн. ч.)? 5. Pani profesor (rozmawiać) ze studentami.
069. Поставьте глаголы в соответствующем лице (Proszę użyć czasowników w odpowiedniej osobie):
l. Kochański (odpowiadać) dobrze. 2. Andrzej i Nina (rozmawiać) po polsku. 3. Czy ona (mięć) czysty papier? 4. Czy ty na lekcjach (poprawiać) każde ćwiczenie? 5. Wykładowca (pytać), kto (mieć) czerwony długopis. 6. Profesor (objaśniać) tekst, Olek i Maria (słuchać). 7. Oni jutro (wyjeżdżać). 8. Andrzej (wołać) Michała. 9. Co ty (czytać)? 10. Ona nam (pomagać).
070. Сравните синтаксический состав следующих польских и русских предложений:
| Jestem w sanatorium. | Я в санатории. |
| Gdzie jesteś? | Где ты? |
| On jest u nas. | Он у нас. |
| Jesteśmy w sanatorium. | Мы в санатории. |
| Gdzie jesteście? | Где вы? |
| Oni (one) są u nas. | Они у нас. |
| Jestem chory. | Я болен. |
| Czy jesteś chory? | Ты болен? |
| On nie jest chory. | Он не болен. |
| Ona jest chora. | Она больна. |
| Nasz pokój jest jasny. | Наша комната светлая. |
| To drzewo jest wysokie. | Это дерево высокое. |
Как видно из примеров, глагол być в настоящем времени ни в качестве связки, ни в его самостоятельном значении не опускается.
071. Скажите по -польски : (Proszę powiedzieć po polsku):
l. Ты здоров? 2. Она здесь. 3; Он у нас. 4. Ваша большая комната светлая? 5. Моя комната высокая. 6. Где он? 7. Почему ты не там?
Употребление глагола mie ć • U ż ycie czasownika mie ć
Соответственно русским выражениям, означающим, что у кого-то что-либо есть, в польском языке употребляются выражения с глаголом mieć (иметь), например: у меня есть карандаш — mam ołówek.
072-1. Ответьте на вопросы : • Proszę odpowiedzieć na pytania:
l. Czy ona ma słownik? Tak, ... 2. Czy on ma czas? Tak, ... 3. Czy ona ma zeszyt? Tak, ... 4. Czy oni mają czysty papier? Tak, ... 5. Czy one mają czerwony ołówek? Tak, ...
072-2. Переведите на польский язык:
l. У нас есть белая бумага. 2. У нас есть синий карандаш. 3. У него есть польский словарь. 4. У нас есть новая тетрадь. 6. У кого есть словарь? 6. У них (у женщин) есть хлеб. 7. У неё экзамен? 8. У них (у женщин) светлая комната? 9. У них (у мужчин) есть красный карандаш?
DIALOGI ZAWARCIE ZNAJOMOŚCI
073-D. Przeczytaj pytania i odpowiedzi i naucz się ich na pamięć:
| - Jak masz na imię? - Jak pan (pani) ma na imię? - Jak się nazywasz? - Jak pan (pani) się nazywa? - Jakie jest twoje nazwisko? - Jakie jest pana (pani) nazwisko? | - Irena. Mam na imię Irena. - Jestem Irena. - Jacek Nowicki. - Nazywam się Jacek Nowicki. - Moje nazwisko Nowicki. - Nowicki. |
074-D. Przeczytaj dialogi i powiedz, kto się przedstawia: dorośli czy dzieci?
a) - Jak masz na imię?
- Jestem Marta. A ty jak masz na imię?
- Włodzimierz, ale możesz nazywać mnie Włodek.
- Dobrze, jest mi bardzo miło.
b) - Cześć! Jestem Paweł, a ty?
- Mam na imię Magda.
- A ja mam na imię Krystyna, a to jest mój kolega Marek.
c) - Dzień dobry! Jan Nowicki.
- Maria Majewska. Miło mi pana poznać.
d) - Dzień dobry! Jak się pani nazywa?
- Irena Kowalska.
- Bardzo mi miło. Jan Nowicki.
e) - Dzień dobry! Moje nazwisko Nowicki.
- Kowalska, Irena Kowalska. A jak pan ma na imię?
-Jan.
- Bardzo mi miło poznać pana.
f) - Ewa, jak ma na imię ta dziewczynka?
- Nie wiem, może zapytamy?
- Cześć, jak masz na imię?
- Jestem Zosia.
- Ja mam na imię Ola, a moja koleżanka Ewa.
- Bardzo mi miło.
D.
— Dobry wieczór. Nazywam się Wolski.
— Dobry wieczór. Jestem Nowakowa.
— Bardzo mi miło.
— Bardzo mi miło. Proszę wejść.
— Bardzo dziękuję.
D.
— Dzień dobry pani. Jak się pani ma?
— Dzień dobry panu. Dziękuję. Znakomicie. A pan?
— Dziękuję. Doskonale.
— Do zobaczenia.
— Do jutra.
D.
— Cześć. Jestem Marek.
— Cześć. Henryk. Jak się masz?
— Świetnie, a ty?
— Nieźle.
— Cześć.
— Cześć.
| Proszę. Proszę? Proszę pana. | Dziękuję bardzo. Bardzo dziękuję. Proszę pani. | Przepraszam bardzo. Bardzo przepraszam. Proszę państwa. |
| Dzień dobry. Dobry wieczór. Cześć. | Do widzenia. Dobranoc. Do zobaczenia. Do jutra. Cześć. |
Глаголы II и I спряжения
Глаголы II спряжения имеют окончания: -e , - isz (- ysz ), - i (- y ), - imy (- ymy ), - icie (- ycie ), -ą. У глаголов II спряжения основа настоящего времени оканчивается на мягкий или отвердевший согласный, например: m ó wi ć - m ó wi ę; le ż e ć - le żę, chodzi ć - chodz ę.
Однокоренные русские глаголы (независимо от совпадения или несовпадения по значению) обычно тоже относятся ко II (русскому) спряжению, например: m ó wisz - молвишь, le ż ysz -лежишь, chodzisz — ходишь.
Глаголы I спряжения имеют окончания: -ę, - esz , - e , - emy , - ecie , -ą.
В зависимости от качества конечного согласного основы настоящего времени различается твёрдый и мягкий образец спряжения, например: mog -ę, daj -ę. Глаголы с основой на отвердевший согласный, например: pisz -ę, спрягаются по мягкому образцу.
Русские глаголы со сходной основой чаще всего тоже относятся к I спряжению (русскому), например: żyć - żyję – żyjesz; жить - живу – живёшь; dawać - daję – dajesz; давать - даю - даёшь
В отличие от русского языка в польском языке глаголы с основой инфинитива на i , у сохраняют эти гласные в основе настоящего времени, например: pi ć - pij ę, my ć - myj ę.
Рассмотрим формы глаголов my ć, rysowa ć; widzie ć, le ż e ć:
| I спряжение | II спряжение | |||
| 1 | myj-ę | rys-uj-ę | widz-ę | leż-ę |
| 2 | myj-esz | rys-uj-esz | widz-isz | leż-ysz |
| 3 | myj-e | rys-uj-e | widz-i | leż-y |
| 1 | myj-emy | rys-uj-emy | widz-imy | leż-ymy |
| 2 | myj-ecie | rys-uj-ecie | widz-icie | leż-ycie |
| 3 | myj-ą | rys-uj-ą | widz-ą | leż-ą |
077 -1. Поставьте вопросы к подлежащему:
l. Ja czyszczę i ty czyścisz. 2. Ona chodzi i my chodzimy. 3. On leci i oni lecą. 4. Ty wozisz i oni wożą. 5. On prosi i oni proszą. 6. Ty jeździsz i oni jeżdżą.
077-2.Поставьте глаголы в требуемом лице и числе:
1. Ona (siedzieć) przy oknie i (czytać). 2. Ja (chodzić) i (rozmawiać), a oni (siedzieć) i (poprawiać) ćwiczenie. 3. Lektor Kowalski i lektorka Małecka (pytać) o każdy nowy wyraz. 4. On nas (wozić). 5. Oni nas (wozić). 6. Ja (czyścić) buty i ona (czyścić) buty.
077-3. Поставьте во множественном числе:
l.On czyta i tłumaczy. 2. Czy dobrze mówisz po polsku? 3. Dlaczego on tak powoli chodzi? 4. Mówię dobrze po niemiecku. 5. Dlaczego tam lecisz? 6. Co on robi? 7. Czy ona odpowiada na każde pytanie? 8. On tłumaczy powoli. 9. Często jeżdżę do nich. 10. Gdzie stoisz?
077-4. Закончите предложения по образцу:
Wzór: Ja chodzę powoli i on chodzi powoli.
l. Ja rozmawiam po polsku i ona .... 2. Ja tu stoję i on tu .... 3. Ja odpowiadam na pytanie i on .... 4. Ja tłumaczę dobrze i ona ....5. My mówimy po polsku i oni .... 6. My mamy papier i one ....7. My tłumaczymy opowiadanie i one ... . 8. My chodzimy do szkoły i wy ... . 9. Ty prosisz o słownik i ona .... 10. My lecimy i oni ....
077-5. Ответьте на вопросы:
1. Czy Anna szyje? 2. Czy oni piją mleko? 3. Kto przychodzi i wita się? 4. Czy Andrzej oddaje słownik? 5. Czy Zofia i Jan czytają i tłumaczą? 6. Czy twój stary pies jeszcze żyje?
077-6. Закончите предложения:
l. Przychodzę, witam się i oddaję słownik, oni też .... 2. Piszę, czytam i tłumaczę. Czy ty też ...? 3. Piję mleko. One też ... .4. Anna szyje płaszcz i Zofia szyje płaszcz. Co one ... ?
077-7. Поставьте глаголы в соответствующем лице настоящего времени (Proszę użyć odpowiedniej osoby czasu teraźniejszego):
l. Co ona (szyć)? 2. Pies państwa Kowalskich (żyć) bardzo długo. 3. Codziennie (pić) mleko - mówi Helena. 4. One dziś (myć) okna. 5. Wiktor i Michał razem (uczyć się), razem (chodzić) do kina, słowem zawsze (być) razem. 6. Ja bardzo dużo (uczyć się) na pamięć. Czy ty też (uczyć się) na pamięć? 7. Co wy tu (robić)? 8. Czy on (mieć) słownik? 9.Na moim biurku (leżeć) pisma. 10.-(Chcieć) zaprenumerować pismo "Nauka i Życie" na cały rok -mówi Andrzej.
Прилагательное + существительное женского рода — конструкция определение + определеяемое слово
Обратите внимание на следующее отличие в парадигме форм женского рода прилагательных и существительных польского языка:
dobra robota: Винительный падеж: dobrą robotę
Творительный падеж: dobrą robotą
078- D. Posłuchaj dialogów, powiedz, w którym dialogu rozmawiają: nauczyciel i uczeń, nauczycielka z matką, dwie uczennice, starsza kobieta z dziewczyną
a) - Czy pani jest babcią Ireny?
- J-a-a-a? Babcią? Jestem jej matką.
- O, przepraszam panią. Po prostu ma pani siwe włosy.
- Tak, jestem siwa, ale nie jestem stara.
b) - Daj mi swój zeszyt, chciałabym odpisać zadanie domowe.
- Nie dam, sama pisz.
- Jesteś świnią, wypomnę ci to.
- Sama jesteś świnią, ty mi nie dajesz i ja tobie też nie dam.
c) - Czy jesteś studentką?
- Nie, jestem uczennicą.
- Tak? Jesteś taka wysoka!
- O tak, jestem najwyższa w klasie.
d) - Czy jesteś gotowa do egzaminu?
- Tak, jestem gotowa, a ty?
- A ja nic nie umiem. Co robić?
- Nic, teraz to już możesz się tylko powiesić. Ta Baba-Jaga i tak nie postawi ci trójki.
e) - Czy jesteś jogiem?
- Ja — jogiem?
- To dlaczego założyłeś nogi na głowę?
- To nie są nogi, proszę pani, to są takie uszy.
- Bardzo śmiesznie.
Słownik
| dzień dobry здравствуй(те) | siadać садиться |
| głośno громко | starać się стараться |
| kończyć się заканчиваться, оканчиваться | teraz теперь |
| lektor преподаватель (иностр. языка в ВУЗе) | tłumaczyć переводить |
| lektorka преподавательница (иностранного | towarzysz товарищ; член партии |
| языка в ВУЗе) | witać się здороваться |
| lektorat занятия по иностр. языку в ВУЗе | wstawać вставать |
| poprawiać исправлять | wyk ł ad лекция (в ВУЗе) |
| powtarzać повторять | wymawiać произносить |
| przepuszczony пропущенный | wyraz слово |
| pytać (się) спрашивать | zadowolony доволен, довольный |
| raz раз (указание кратности дейст-вия) | zajęcie занятие |
| rozlegać się раздаваться | zawsze всегда |
(T-03) LEKTORAT
Wrzesień. W poniedziałek mamy już wykłady.
Rozlega się dzwonek.
— Dzień dobry — wita się lektor i siada. My też siadamy.
Lektor głośno czyta nowe opowiadanie. Opowiadanie jest bardzo ciekawe. Lektor objaśnia każdy nowy wyraz. Każdy student ma słownik. Pierwszy czyta kolega Wroński. Lektor poprawia. Teraz Wroński czyta jeszcze raz. Czyta powoli, stara się dobrze wymawiać każde słowo. Potem koleżanka Łucka powtarza tekst. Zaczynamy pierwsze ćwiczenie. Każdy student głośno czyta jedno zdanie i wstawia przepuszczony wyraz. Potem lektor pyta o każde nowe słowo. Łucka i jeszcze jedna studentka bardzo dobrze odpowiadają po polsku. Staramy się odpowiadać dobrze. Lektor jest z nas zadowolony. Zajęcia się kończą.
Обратите внимание:
pytać (kogo? o kogo? о со?) — спрашивать (кого? о ком? о чём?)
zadowolony (z kogo? z czego?) — довольный ( кем ? чем ?)
079. Proszę odpowiedzieć na pytania:
l. Gdzie jesteśmy? 2. Kto się wita? 3. Co się zaczyna? 4. Jak czyta lektor? 5. Co ma każdy student? 6. Kto czyta pierwszy? 7. Jak czyta Wroński? 8. Co potem czyta każdy student? 9. O co pyta lektor? 10. Jak staramy się wymawiać każde słowo? 11. Czy lektor jest z nas zadowolony?
080. Proszę przetłumaczyć na język polski:
l. Там урок. 2. Это трудное предложение. 3. О чём она спрашивает? 4.Кто очень хорошо отвечает по-польски? 5. Ваша преподавательница очень довольна вами.
081. Proszę przetł umaczyć na ję zyk polski:
l. Теперь они (мужчины) садятся и начинают переводить. 2. Они (женщины) хорошо произносят каждое слово. 3. Анна и её подруга повторяют рассказ. 4. Каждый студент хорошо отвечает на вопрос. 5. Мы вставляем пропущенное слово. 6. Вронский здоровается и садится. 7. Студент переводит новый рассказ. 8. Наш преподаватель объясняет каждое новое слово.
Склонение имён существительных (Odmiana rzeczowników)
В словоизменении польских имён существительных в зависимости от падежных окончаний различаются четыре склонения: I, II, III и IV.
В польском склонении имеется шесть падежей, отвечающих на те же вопросы, что и в русском языке. Кроме этого имеется звательная форма для выражения обращения. Примером некогда употреблявшейся в русском языке звательной формы может служить: "Чего тебе надобно, старче?" (А. С. Пушкин).
Nazwy przypadk ó w Названия падежей
Mianownik ( kto? со?) to jest Именительный
Dopełniacz (kogo? czego?) tu nie ma Родительный
Celownik (komu? czemu?) dajemy Дательный
Biernik (kogo? co?) widzimy Винительный
Narzędnik (z kim? z czym?) mamy do czynienia Творительный
Miejscownik (o kim? o czym?) mówimy Предложный
Wołacz Звательная форма
Звательная форма имеет особое выражение лишь в единственном числе у существительных мужского и женского рода. В среднем роде единственного числа и во множественном числе звательная форма совпадает с именительным падежом.
Дата добавления: 2019-02-13; просмотров: 234; Мы поможем в написании вашей работы! |
Мы поможем в написании ваших работ!