НРАВСТВЕННОЕ ИЗМЕРЕНИЕ БИЗНЕСА
Слемнева А.А.,
студентка 1 курса УО «Белорусский государственный экономический университет»,
г. Минск, Республика Беларусь
Научный руководитель – Мизякина С.Н., канд. филос. наук, доцент
Бытует мнение, что бизнес как деятельность по созданию товарного продукта в условиях рыночной экономики несовместим с нравственностью. Поэтому любую попытку описания частного предпринимательства на языке этических категорий «совесть», «честь», «справедливость», «сострадание», «сопереживание» и родственных с ними следует признать нелепой. Ведь по своей природе бизнес есть аморальное явление. Его главный ориентир – прибыль. А в погоне за нею, как отмечал еще К.Маркс, владелец частной собственности готов преступить любую этическую, а в случае необходимости, и правовую норму.
В статье поставлена задача показать, что столь прямолинейная оценка отношения «бизнес - нравственность» является некорректной. Частное предпринимательство, действительно, нередко совершается с нарушением всех общечеловеческих норм нравственности. Однако и плановая экономика, функционирующая на основе общественной собственности на средства производства, далеко не всегда соответствует этическим стандартам. К примеру, производство, находящееся под тотальным контролем государства, имеет тенденцию к обезличиванию человека, уравниванию его потребностей и игнорированию различия в способностях. А это есть нечто иное, как яркое проявление несправедливости.
В защиту тезиса о том, что бизнес и нравственность не только могут, но в идеале должны быть сопряжены друг с другом, выскажем следующее соображение. Экономическая цель любого вида предпринимательской деятельности – получение прибыли. Это аксиома. Но для достижения данной цели в условиях цивилизованного рынка (там, где не происходит «бандитская приватизация», нет преступного сращивания интересов частного и государственного капитала, отсутствует коррупция и др.) бизнесмен объективно, как в сфере производства, так и в сфере обслуживания вынужден заботиться о качестве производимого продукта, не обманывать потребителя, не обсчитывать и не обвешивать его, быть вежливым и внимательным к его запросам. В противном случае, он будет оттеснен своими конкурентами на обочину рыночной экономики или вообще разорится. Теоретически получается, что ориентация частного предпринимательства на порядочность, честность, совестливость и иные духовно-нравственные ценности – это самое прибыльное дело.
Если, однако, исходить из кантовского ригоризма, то такое поведение следует расценивать как своеобразный суррогат нравственности, формальное подобие её. Ведь в данном случае бизнесмен как бы совершает моральные поступки. Ведь их подлинным мотивом является не внутреннее, а внешнее побуждение, экономическая целесообразность. По этому поводу И.Кант заметил, что для поддержания своей хорошей репутации «мелкий торговец не запрашивает слишком много у своего неопытного покупателя; этого не делает и умный купец, у которого большой оборот, а, напротив, каждому продает по твердо установленной общей цене, так что ребенок покупает у него с таким же успехом, как и всякий другой. С каждым, таким образом, поступают здесь честно. Однако этого далеко не достаточно, чтобы на этом основании думать, будто купец поступил так из чувства долга и по принципам честности; того требовала выгода. Следовательно, такой поступок был совершен не из чувства долга и не из прямой симпатии, а просто с корыстными целями» [1, с. 232-233].
Осмелимся возразить классику. Во-первых, людям, которым кто-то делает добро, в принципе безразлично, какими соображениями при этом руководствуется бизнесмен. Здесь, в конечном счете, важен результат, а не мотивы. А, во-вторых, то, что происходит в бизнесе под напором жесткого «дыхания рынка», заставляет предпринимателя вести себя формально нравственно, со временем может превратиться во внутреннюю побудительную силу поступать на самом деле по моральным законам, стать устойчивым нравственным императивом.
В заключение несколько слов о белорусском бизнесе в контексте обсуждаемой темы. Отношение к нему и со стороны общественного мнения, и на уровне государства постепенно меняется. И, тем не менее, значительная часть населения нашей страны дает предпринимательству пока что нелестную оценку («спекулянты», «жулики», «рвачи» и т.п.). Для того чтобы сломать устоявшиеся стереотипы мышления отечественные предприниматели должны повышать культуру ведения бизнеса. Но им должно помогать и государство. И речь идет не только об экономической и юридической, но и идеологической поддержке. Государству нужно настойчивее говорить о том, что белорусский бизнес должен и может быть надежным социальным партнером в деле повышения благосостояния народа, модернизации экономики страны.
Литература:
1. Кант, И. Основы метафизики нравственности/Кант И. //Сочинение в 6-ти т., т.4, ч.1 – М., 1965.
ЖЫЛЛЁВАЕ ЗАБЕСПЯЧЭННЕ СТАХАНАЎЦАЎ БССР
У ДРУГОЙ ПАЛОВЕ 1930-х гг.
Субоцін А.А.,
асістэнт УА “ВДТУ”, г. Віцебск, Рэспубліка Беларусь
Навуковы кіраўнік – Космач В.А., доктар гіст. навук, прафесар
Праблема забеспячэння насельніцтва жыллём і яго набыцця з’яўляецца адной з самых распаўсюджаных у беларускім грамадстве. Сучаснае жыллёвае пытанне патрабуе разгляду яго спецыфікі ў гістарычным мінулым. Асабліва востра гэта пытанне стаяла ў савецкі перыяд, што было звязана з працэсам індустрыяльнага будаўніцтва і высокім узроўнем урбанізацыі ў БССР. У дадзеных умовах дзяржава пачала праводзіць актыўную жыллёвую палітыку ў адносінах да рабочых, сярод якіх асаблівая ўвага надавалася забеспячэнню жыллём удзельнікаў стаханаўскага руху як перадавікаў вытворчасці.
Мэтай дадзенага даследавання з’яўляецца выяўленне асаблівасцяў жыллёвай палітыкі дзяржавы ў адносінах да стаханаўцаў БССР у другой палове 1930-х гг.
Пры даследаванні адзначанай праблемы намі былі скарыстаны агульнанавуковыя метады ідэалізацыі, параўнання і абагульнення, спецыяльныя гісторыка-тыпалагічны, гісторыка-сістэмны метады.
У працэсе развіцця стаханаўскага руху дзяржава адным з накірункаў сваёй сацыяльнай палітыкі ў якасці сродка яго разгортвання лічыла рашаючае паляпшэнне жыллёвых умоў стаханаўцаў. Калі за кошт павышэння сваёй заработнай платы стаханаўцы маглі ў цэлым самі ўладкоўваць сваю хатнюю гаспадарку, забяспечваць сябе харчаваннем і ўсімі неабходнымі рэчамі, то вырашэнне жыллёвага пытання перадавікоў цалкам знаходзілася пад кантролем дзяржавы.
Павысіўшы сваё матэрыяльнае становішча, працоўныя, якія ўключыліся ў стаханаўскі рух, у першыя месяцы яго развіцця, аднак, часта сутыкаліся з жыллёвай праблемай. Напрыклад, адна з работніц фабрыкі “КІМ” Цыплякова, стаўшы адной з знакамітых стаханавак рэспублікі ў пачатку кастрычніка 1935 г., у канцы гэтага ж месяца яшчэ пражывала ў памяшканні былой гандлёвай лаўкі [1, арк. 114]. Прафсаюзная арганізацыя Віцебскага шчоткамбіната ў сваёй справаздачы ад 25 снежня 1935 г. аб культарна-бытавым абслугоўванні стаханаўцаў указвала, што самы значным недахопам у гэтай сферы было вырашэнне пытання аб прадастаўленні жыллёвай плошчы [2, арк. 307].
Але ў далейшым у ходзе разгортвання стаханаўскага руху дзяржава імкнулася задавальняць жыллёвыя патрэбы перадавікоў. Перш за ўсё вылучаліся пакоі ў інтэрнатах, уладкаваныя спецыяльна для стаханаўцаў. Удзенскім леспрамгасам, напрыклад, у інтэрнат у сярэдзіне 1936 г. было заселена 8 стаханаўцаў дадзенага прадпрыемства [3, арк. 44]. Для стаханаўцаў Барысаўскай запалкавай фабрыкі ў інтэрнаце быў арганізаваны асобны пакой лепшых стаханаўцаў [4, с. 10]. Так адміністрацыя некаторых прадпрыемстваў пры немагчымасці вылучыць асобнае жыллё перадавікам, стварала для іх спрыяльныя камунальныя ўмовы ў інтэрнатах, дзе статус стаханаўцаў вызначаўся пражываннем у лепшых пакоях.
У большасці жа выпадках стаханаўцы першачаргова перасяляліся ў асобныя кватэры. У студзені 1936 г. у добра ўладкаваную кватэру з барака была пераведзена лепшая стаханаўка Аршанскага льнокамбіната Батурына [1, арк. 12]. Для лепшых стаханаўцаў Віцебскага малпрамтрэста пад кватэры ў кастрычніку 1935 г. былі куплены 2 дамы [5, арк. 33].
У рамках палітыкі па паляпшэнню жыллёвых умоў стаханаўцаў спецыяльна для іх пачалі будаваць шматкватэрныя дамы. Да канца красавіка 1936 г. планавалася закончыць узвядзенне двухпавярховага дванаццацікватэрнага дома для стаханаўцаў торфзавода “Чырвоны сцяг” (Смалявіцкі раён) [6, с. 4]. У выпадках жа, калі стаханаўцы самі будавалі сабе жыллё, то ім вылучаліся грашовыя сродкі для такога будаўніцтва. Так машыністу-стаханаўцу Самсонаву з Віцебскага чыгуначнага вузла для пабудовы дома было вылучана ад дзяржавы 3000 р. [7, с. 1].
Жыллёвая палітыка дзяржавы ў другой палове 1930-х гг. у адносінах да стаханаўцаў характарызавалася вылучэннем для іх у рабочых інтэрнатах лепшых узорных пакояў, пазачарговым перасяленнем у асобныя кватэры, пабудовай спецыяльных шматкватэрных дамоў, у якіх пражывалі толькі перадавікі вытворчасці, а таксама вялікай грашовай дапамогай для жыллёвага будаўніцтва. Усё гэта павінна было паспрыяць далейшаму ўключэнню ў стаханаўскі рух новых рабочых, стаць матэрыяльным стымулам да ўдасканалення працы. Больш таго станоўчае вырашэнне жыллёвых праблем для стаханаўцаў стала адным з фактараў іх фарміравання як своеасаблівай прывіліяванай катэгорыі рабочых, што мелі лепшыя жыллёва-камунальныя умовы, чым астатнія працоўныя пры агульнай невырашанасці жыллёвага пытання.
Літаратура:
1. Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь (НАРБ). – Ф. 265. - Воп. 1. – Спр. 4238
2. НАРБ. – Ф. 283. – Воп. 1. – Спр. 674
3. НАРБ. – Ф. 4-п. – Воп. 1. – Спр. 8961
4. Стаханаўскім шляхам. – Мн.: Дзяржвыд . Беларусі, 1936. – 64 с.
5. Дзяржаўны архіў Віцебскай вобласці. – Ф. 932. – Воп. 1. – Спр. 349
6. Новыя культурна-бытавыя ўстановы // Звязда. – 1936. – 24 красавіка. – С. 4
7. Никогда так не жилось хорошо как теперь // Рабочий. – 1935. – 2 декабря. – С. 1
Дата добавления: 2018-02-18; просмотров: 595; Мы поможем в написании вашей работы! |
Мы поможем в написании ваших работ!